Prof. Dr. Emre Sivrikoz

Uzmanlık Alanı

Anal Fissür (Makat Çatlağı)

Anal fissür, makat kanalının iç kısmındaki hassas deride oluşan küçük bir yırtık veya çatlaktır. En sık belirtisi dışkılama sırasında cam keser gibi ağrı ve parlak kırmızı makattan kanamadır. Erken dönemde uygun tedavi ile iyileşebilir; ancak ihmal edildiğinde kronikleşebilir.

Bilgilendirme

Anal Fissür Nedir?

Anal fissür, makat kanalının iç kısmındaki hassas deride oluşan küçük bir yırtık veya çatlaktır. En sık belirtisi dışkılama sırasında cam keser gibi ağrı ve tuvalet kâğıdında görülen parlak kırmızı kanamadır. Anal fissür bazen kendiliğinden iyileşebilir; ancak uygun tedavi uygulanmazsa kronikleşebilir.

Anal fissür (makat çatlağı), anüs iç yüzeyinde oluşan ve dışkılama sırasında şiddetli ağrıya neden olan küçük bir yırtıktır. En sık nedeni sert dışkılama ve makat kası spazmıdır.

Anal Fissür Neden Oluşur?

Anal fissürün en sık nedeni sert dışkılama ve ıkınmadır. Bunun yanında kabızlık, sık ishal atakları, uzun süre tuvalette oturma, doğum sonrası pelvik zorlanma ve makat kasının aşırı kasılması da çatlak oluşumuna zemin hazırlayabilir.

En sık nedenler

  • Sert dışkılama ve ıkınma
  • Kronik kabızlık
  • Sık ishal atakları
  • Uzun süre tuvalette oturma
  • Doğum sonrası pelvik zorlanma
  • Makat kasının aşırı kasılması (spazm)
Bu faktörler makat iç basıncını artırarak çatlak oluşumuna yol açabilir.

Anal Fissür Kimlerde Görülür?

Anal fissür daha sık şu gruplarda görülür:

Kabızlık sorunu olan bireylerde
Doğum sonrası kadınlarda
Uzun süre masa başı çalışanlarda
Yoğun stres ve kas spazmı yaşayanlarda
Her yaşta görülebilir, ancak dışkılama alışkanlıkları ve kas spazmı önemli rol oynar.

Anal Fissür Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen belirtiler

  • Dışkılama sırasında şiddetli ağrı
  • Dışkılama sonrası dakikalar veya saatler sürebilen yanma
  • Tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan
  • Makatta spazm ve kasılma hissi
Bazı hastalarda ağrı, dışkılama sonrasında uzun süre devam ederek günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyebilir.

Anal Fissür Tehlikeli midir?

Anal fissür genellikle iyi huylu bir hastalıktır ve kansere dönüşmez. Ancak tedavi edilmezse kronikleşebilir, ağrı sürekli hale gelebilir ve yaşam kalitesini ciddi ölçüde bozabilir. Bu nedenle erken değerlendirme önemlidir.

Akut ve Kronik Anal Fissür Arasındaki Fark

Akut Fissür Yeni oluşmuştur. Uygun tedaviyle çoğu zaman iyileşebilir.
Kronik Fissür Uzun süredir devam eder. Kenarlarında sertleşme görülebilir.
Bekçi Memesi Kronik fissürlerde cilt çıkıntısı gelişebilir ve cerrahi daha sık gündeme gelir.

Anal Fissür Kendiliğinden Geçer mi?

Akut anal fissürler bazen kendiliğinden iyileşebilir. Ancak çoğu hastada uygun tedavi olmadan ağrı devam eder, iyileşme gecikir ve çatlak kronikleşebilir. Bu nedenle erken dönemde uygun tedavi planlanması önerilir.

Anal Fissür Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı çoğu zaman dikkatli bir muayene ile konur. Şiddetli ağrı nedeniyle ayrıntılı muayene her zaman mümkün olmayabilir. Şüpheli durumlarda altta yatan başka hastalıkları dışlamak için ileri incelemeler planlanabilir.

1 Klinik değerlendirme

Şikâyetlerin süresi, ağrı şekli ve kanama sorgulanır.

2 Muayene

Çatlağın yeri ve eşlik eden spazm dikkatli şekilde değerlendirilir.

3 İleri inceleme

Gerekli olursa başka hastalıkları dışlamak için ek değerlendirme yapılır.

Anal Fissür Tedavisi

Tedavi, fissürün akut veya kronik olmasına göre planlanır. İlk hedef makat kası spazmını azaltmak, ağrıyı hafifletmek ve çatlağın iyileşmesini sağlamaktır.

Lifli beslenme ve kabızlık tedavisi Dışkının yumuşatılması ve travmanın azaltılması hedeflenir.
Ilık oturma banyoları ve kremler Ağrıyı azaltır, kas spazmını hafifletir ve iyileşmeye destek olur.
Botoks uygulaması Gerekli olgularda makat kasını gevşeterek iyileşmeye katkı sağlayabilir.

Cerrahi tedavi

  • Kronik ve medikal tedaviye yanıt vermeyen fissürlerde cerrahi gündeme gelir.
  • Lateral internal sfinkterotomi, uygun hastalarda en etkili ve kalıcı yöntemlerden biridir.

Anal Fissür Ameliyatı Gerekli midir?

Hastaların büyük çoğunluğu ameliyatsız yöntemlerle iyileşebilir. Ancak kronik fissürlerde, 6 ila 8 haftalık uygun tedaviye rağmen düzelme olmayan durumlarda veya ağrının yaşam kalitesini belirgin şekilde bozduğu olgularda cerrahi en etkili ve kalıcı çözüm olabilir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

  • Günlük yaşama dönüş çoğu hastada kısa sürede mümkündür.
  • Kabızlıktan korunmak iyileşme döneminde çok önemlidir.
  • Lifli beslenme, yeterli sıvı alımı ve düzenli tuvalet alışkanlığı önerilir.
  • Doktor önerilerine uyum iyileşmeyi hızlandırır ve nüks riskini azaltır.

Anal Fissür Tekrarlar mı?

Evet, özellikle kabızlık sorunu devam eden, yeterli sıvı ve lif tüketmeyen veya dışkılama sırasında ıkınmaya devam eden kişilerde anal fissür tekrarlayabilir. Nüks riskini azaltmak için düzenli tuvalet alışkanlığı, yeterli lif ve sıvı alımı ve altta yatan kabızlığın kontrol altına alınması önemlidir.

Ne zaman doktora başvurmalıyım?

  • Dışkılama sırasında şiddetli ağrı varsa
  • Makattan kanama tekrarlıyorsa
  • 6 ila 8 haftalık tedaviye rağmen iyileşme yoksa
  • Ağrı günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemeye başladıysa

Erken başvuru, uygun tedavi ile cerrahi ihtiyacını azaltabilir.

SSS

Anal Fissür Hakkında Sık Sorulan Sorular

Anal fissür, anüsün iç kısmındaki hassas deride oluşan küçük bir yırtık veya çatlaktır. En sık makattan kanama ve şiddetli ağrıya neden olur.
En yaygın neden sert dışkılama ve ıkınmadır. Kabızlık, ishal atakları, doğum, uzun süre tuvalette kalma ve makat kasının aşırı kasılması fissür gelişimine yol açabilir.
Dışkılama sırasında cam keser gibi ağrı, dışkılama sonrasında dakikalar veya saatler sürebilen yanma, tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan ve makatta spazm hissi en sık belirtilerdir.
Genellikle hayır. Anal fissür iyi huylu bir hastalıktır. Ancak uzun süre tedavi edilmezse kronikleşebilir ve yaşam kalitesini ciddi şekilde bozabilir.
Akut fissürler yeni oluşmuştur ve uygun tedaviyle çoğu zaman iyileşir. Kronik fissürlerde çatlak derinleşir, kenarlarında sertleşme ve bekçi memesi denilen cilt çıkıntısı gelişebilir.
Çoğu zaman dikkatli bir muayene ile tanı konur. Şiddetli ağrı nedeniyle bazen ayrıntılı muayene ertelenebilir. Şüpheli durumlarda altta yatan başka hastalıkları dışlamak için ileri incelemeler gerekebilir.
Akut fissürler bazen kendiliğinden iyileşebilir. Ancak çoğu hastada uygun tedavi olmadan iyileşme gecikir ve fissür kronikleşebilir.
İlk basamak tedavide lifli beslenme, dışkı yumuşatıcılar, ılık oturma banyoları ve makat kasını gevşetici kremler kullanılır. Kremlerin yetersiz kaldığı olgularda Botoks uygulaması ile spazm çözülebilir. Kronik veya dirençli vakalarda cerrahi tedavi gerekebilir.
Hastaların büyük çoğunluğu ameliyata gerek kalmadan iyileşir. Ancak kronik fissürlerde veya medikal tedaviye yanıt alınamayan durumlarda cerrahi, en etkili ve kalıcı çözümdür.
Kabızlıktan kaçınmak, düzenli tuvalet alışkanlığı kazanmak, yeterli lif ve sıvı almak ve ıkınmamak nüks riskini azaltır. Altta yatan kabızlık sorunu kontrol altına alınmazsa fissür tekrarlayabilir.
Gerçek Değerlendirmeler

Hasta Bilgilendirme Notu

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Dışkılama sırasında şiddetli ağrı, makattan kanama veya uzun süren makat şikâyetlerinde mutlaka bir genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır. Anal fissür tedavisi kişiye özeldir.

Yazan

Prof. Dr. Emre Sivrikoz, Genel Cerrahi Uzmanı
Kolorektal cerrahi ve proktoloji alanında klinik deneyim

Tıbbi Gözden Geçirme

Son güncelleme: 02 / 2026

Kaynaklar

  • American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS)
  • UpToDate – Anal Fissure
  • National Institute for Health and Care Excellence (NICE)

Belirsizlikle yaşamayın.

Bazı belirtiler basit olabilir. Bazıları zamanla ilerler.
Kesin tanı, muayene ile konur.

Muayene Randevusu Oluştur
Ara WhatsApp