Hemoroid (basur), makat kanalında bulunan damar yastıkçıklarının genişleyerek şişmesi ve zamanla sarkmasıyla ortaya çıkan yaygın bir makat hastalığıdır. En sık belirtisi makattan parlak kırmızı kanamadır.
Hemoroid, makat kanalında bulunan ve normalde dışkılama kontrolüne katkı sağlayan damar yastıkçıklarının genişlemesi ve sarkmasıdır. Halk arasında basur olarak bilinir. İç hemoroidler makat içinde, dış hemoroidler ise makat dışında yer alır.
Net tanım, doğru değerlendirme ile anlam kazanır.
Hemoroid Kimlerde Görülür?
Hemoroid her yaşta görülebilir ancak özellikle:
Kronik kabızlık ve ıkınma
Uzun süre oturarak çalışma
Gebelik ve doğum sonrası
Obezite
İleri yaş
Şikâyetlerin süresi ve şiddeti, tedavi planını belirler.
Hemoroid Neden Olur?
Hemoroidler en sık makat damarlarında basınç artışı nedeniyle gelişir:
Kabızlık ve ıkınmaBasıncı artırarak damar yastıkçıklarını zorlar.
Tuvalette uzun süre oturmaDamarlarda yük artışına neden olabilir.
GebelikKarın içi basınç artışı ve dolaşım değişikliği.
ObezitePelvik basıncı yükseltebilir.
Liften fakir beslenmeKabızlığı kolaylaştırır.
Genetik yatkınlıkDamar yapısı ve bağ dokusu etkilenebilir.
Hemoroid Belirtileri Nelerdir?
Hemoroidin en sık belirtileri
Makattan parlak kırmızı kanama
Makatta şişlik veya ele gelen meme
Kaşıntı ve akıntı
Dışkılama sonrası tam rahatlayamama hissi
İleri evrelerde ağrı (özellikle pıhtılaşmış dış hemoroidde)
Her kanama hemoroid değildir. Değerlendirme gereklidir.
Hemoroid ile Diğer Makat Hastalıkları Karışır mı?
Evet. Hemoroid; anal fissür, anal fistül ve rektal prolapsus ile karışabilir. Bu nedenle “sadece hemoroid” varsayımıyla tedavi geciktirilmemelidir.
Hemoroid Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı çoğu zaman muayene ile konur. Gerekli durumlarda anoskopi, rektoskopi veya
kolonoskopi
ile kanamanın başka bir nedeni olup olmadığı değerlendirilir.
1 Muayene
Kısa bir değerlendirme ile bulgular netleşir.
2 Gerekirse görüntüleme
Anoskopi ve rektoskopi ile bölge değerlendirilir.
3 Diğer nedenlerin dışlanması
Uygun görülürse kolonoskopi planlanabilir.
Ne zaman doktora başvurmalıyım?
Makattan gelen kanamanın tekrarlaması veya artması
Kanamaya halsizlik, baş dönmesi veya kansızlık eşlik etmesi
Makatta şiddetli ve geçmeyen ağrı
Ele gelen şişliğin sertleşmesi ve çok ağrılı hale gelmesi
40 yaş üzeri bireylerde ilk kez ortaya çıkan makattan kanama
Hemoroid tedavisine rağmen şikâyetlerin düzelmemesi
Makattan kanama her zaman hemoroide bağlı olmayabilir.
Altta yatan ciddi hastalıkların, özellikle
Kolon Kanseri ve Rektum Kanseri
gibi durumların dışlanması için uzman değerlendirmesi önemlidir.
Hemoroid Tedavisi
Tedavi hemoroidin evresine göre planlanır.
Cerrahi dışıLifli beslenme, kabızlık tedavisi, kremler ve fitiller.
Ofis tipi girişimlerLastik bant ligasyonu, skleroterapi gibi yöntemler.
Amaç, evreye ve beklentilere uygun tedavi seçimiyle kalıcı rahatlama sağlamaktır.
Tedavi Sonrası Süreç
Günlük hayata dönüş genellikle hızlıdır.
Kabızlıktan kaçınmak çok önemlidir.
Tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesi gerekir.
SSS
Hemoroid (Basur) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bazı erken evre hemoroidler yaşam tarzı düzenlemeleriyle düzelebilir. Gerilemeyen veya tekrarlayan kanama, ağrı veya şişlik devam ediyorsa muayene gerekir. Geç kalmak tedaviyi zorlaştırabilir.
Parlak kırmızı kanama genellikle hemoroide bağlıdır; ancak her kanama hemoroid değildir. Bağırsak polipleri veya diğer hastalıkları dışlamak için uzman değerlendirmesi önemlidir.
Muayene kısa sürer ve çoğu hasta tarafından rahat tolere edilir.
Evet. Çoğu hasta ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve ofis tipi girişimlerle ameliyatsız tedavi edilebilir. Ameliyat yalnızca ileri evre veya tekrarlayan olgularda düşünülür.
Modern tekniklerle hemoroid cerrahisi daha kontrollü ve güvenli yapılabilmektedir. Ancak cerrahi her zaman son seçenek olarak değerlendirilir.
Sıcak su oturma banyosu, lifli beslenme ve düzenli su tüketimi şikâyetleri azaltabilir. Ancak şişlik, kanama veya ağrı devam ediyorsa bir uzmana görünmek gerekir.
Tekrarlayan veya fazla miktarda kanama, şiddetli ağrı, dışarı çıkan şişliğin içeri girmemesi ve evde tedaviye yanıt alınamaması durumlarında gecikmeden başvurmalısınız.
Evet, özellikle yaşam tarzı ve tuvalet alışkanlıkları düzenlenmezse tekrarlayabilir. Doğru tedavi ve doğru alışkanlıklarla risk azalır.
Genel cerrahi içinde kolorektal cerrahi ve proktoloji alanında uzmanlaşmış hekimlere başvurulması önerilir.
Telefon, WhatsApp ya da iletişim formu üzerinden randevu oluşturabilirsiniz. Erken değerlendirme çoğu zaman tedaviyi kolaylaştırır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Makattan kanama veya şiddetli ağrı gibi şikâyetlerde mutlaka bir genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır.
Yazan
Prof. Dr. Emre Sivrikoz, Genel Cerrahi Uzmanı Kolorektal cerrahi ve proktoloji alanında klinik deneyim
Tıbbi Gözden Geçirme
Son güncelleme: 02 / 2026
Kaynaklar
American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS)
UpToDate – Hemorrhoidal Disease
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
İlgili blog yazıları
Hemoroid kategorisi
Belirsizlikleyaşamayın.
Bazı belirtiler basit olabilir.
Bazıları zamanla ilerler.
Kesin tanı, muayene ile konur.
