Anal Fistül
Anal fistül, makat kanalının iç kısmı ile makat çevresi derisi arasında oluşan anormal bir tüneldir. En sık belirtisi makat etrafında ciltte bir uç / delikten sürekli veya tekrarlayan iltihaplı akıntıdır. Müdahale edilmeden iyileşme görülmez.
Anal Fistül Nedir?
Anal fistül, makat kanalının iç kısmı ile makat çevresi derisi arasında oluşan anormal bir tüneldir. Çoğu zaman daha önce geçirilmiş bir anal apsenin iyileşmemesi sonucu gelişir. Fistül, makattan sürekli veya aralıklı akıntıya yol açar ve kendiliğinden iyileşmez.
Anal Fistül Nasıl Oluşur?
Anal fistüllerin büyük çoğunluğu kriptoglandüler enfeksiyon kaynaklıdır. Süreç genellikle şu şekilde ilerler:
Anal bezlerde enfeksiyon gelişir.
Enfeksiyon apseye dönüşebilir.
Apse boşalsa bile geride kalıcı bir kanal kalabilir.
Daha nadir nedenler
- Crohn hastalığı
- Tüberküloz
- Radyoterapi sonrası
- Travma veya cerrahi girişimler
Anal Fistül Kimlerde Görülür?
Anal fistül daha sık şu gruplarda görülür:
Anal Fistül Belirtileri Nelerdir?
En sık görülen belirtiler
- Makat kenarında ciltte sürekli veya tekrarlayan iltihaplı akıntı
- Akıntıya bağlı iç çamaşırda kirlenme
- Makatta kötü koku
- Zaman zaman ağrı ve şişlik
- Tekrarlayan anal apseler
- Nadiren ateş
Anal Fistül Tehlikeli midir?
Anal fistül genellikle hayati tehlike oluşturmaz. Ancak tedavi edilmezse sürekli enfeksiyon, tekrarlayan apseler, fistül kanalının dallanarak karmaşık hale gelmesi ve yaşam kalitesinde ciddi düşüş görülebilir. Bu nedenle erken değerlendirme önemlidir.
Anal Fistül Kendiliğinden İyileşir mi?
Hayır. Anal fistül kendiliğinden kapanmaz. Antibiyotikler geçici rahatlama sağlayabilir ancak kalıcı tedavi sağlamaz. Kesin tedavi çoğu zaman cerrahidir.
Anal Fistül Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı çoğu zaman muayene ile konur. Fistülün seyrini ve sfinkter kaslarıyla ilişkisini değerlendirmek için pelvik MR ve bazı durumlarda anestezi altında muayene gerekebilir. Bu değerlendirme, doğru cerrahi yöntemin seçilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Akıntı ağzı ve fistül hattı değerlendirilir.
Fistülün yönü ve kaslarla ilişkisi netleşir.
Kişiye uygun, makat kaslarını (sfinkteri) koruyan yöntemler tercih edilir.
Anal Fistül Tedavisi
Tedavi fistülün tipine, yerleşimine ve makat kaslarıyla ilişkisine göre planlanır. Amaç; fistülü kalıcı olarak kapatmak ve dışkı tutma fonksiyonunu korumaktır.
Ameliyat Sonrası Süreç Nasıldır?
- Çoğu hasta aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir.
- İlk günlerde akıntı normal kabul edilebilir.
- Ilık oturma banyoları ve yara bakımı önerilir.
- İyileşme süresi uygulanan yönteme göre değişir.
- Düzenli kontroller nüks riskini azaltır.
Anal Fistül Tekrarlar mı?
Fistülün karmaşıklığına bağlı olarak nüks riski vardır. Nüks riskini artırabilen faktörler; fistülün yüksek veya dallı olması, Crohn hastalığı, uygun olmayan cerrahi teknik ve yeterli planlama yapılmamasıdır. Deneyimli merkezlerde ve doğru yöntemle başarı oranı yüksektir.
Ne zaman doktora başvurmalıyım?
- Makattan sürekli veya kötü kokulu akıntı varsa
- Tekrarlayan anal apseler oluşuyorsa
- Makatta şişlik ve ağrı tekrar ediyorsa
- Daha önce fistül ameliyatı geçirdiyseniz ve şikâyetler geri döndüyse
Anal fistül erken dönemde değerlendirilirse daha basit ve sfinkter koruyucu yöntemlerle çözülebilir.
Anal Fistül Hakkında Sık Sorulan Sorular
Hasta Bilgilendirme Notu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Makattan akıntı, tekrarlayan apse veya ağrı gibi şikâyetlerde mutlaka bir genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır. Anal fistül tedavisi kişiye özeldir.
Yazan
Prof. Dr. Emre Sivrikoz, Genel Cerrahi Uzmanı
Kolorektal cerrahi ve proktoloji alanında klinik deneyim
Tıbbi Gözden Geçirme
Son güncelleme: 02 / 2026
Kaynaklar
- American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS)
- UpToDate – Anal Fistula
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK)
Belirsizlikle yaşamayın.
Bazı belirtiler basit olabilir.
Bazıları zamanla ilerler.
Kesin tanı, muayene ile konur.