Anorektal Manometri Hangi Durumlarda Yapılır?

Anorektal manometri, özellikle uzun süren kabızlık, dışkılama güçlüğü, tam boşalamama hissi ve gaz veya dışkı kaçırma gibi şikâyetlerin nedenini araştırmak amacıyla yapılan bir fonksiyon testidir. Bu inceleme sırasında makat kaslarının dinlenme ve sıkma basınçları, rektumun duyusal özellikleri ve dışkılama sırasında kasların nasıl çalıştığı değerlendirilir. Özellikle dışkı yumuşak olmasına rağmen sürekli ıkınan veya dışkılama sırasında kaslarını yeterince gevşetemeyen hastalarda önemli bilgiler sağlayabilir. Anorektal manometri, bağırsakların iç yüzeyini görüntüleyen kolonoskopiden farklı olarak makat ve rektumun çalışma biçimini inceler. Testin gerekli olup olmadığı hastanın şikâyetlerine, muayene bulgularına ve daha önce uygulanan tedavilere göre belirlenir.

Anorektal Manometri Nedir?

Anorektal manometri, rektum ve anal kanalın basınçlarını, bazı duyusal özelliklerini ve kasların çalışma düzenini ölçen bir testtir.

Normal dışkılama sırasında rektum, makat kasları ve pelvik taban yapıları birbiriyle uyumlu şekilde çalışır. Dışkının tutulabilmesi için belirli kasların uygun basıncı oluşturması, dışkılama sırasında ise gevşemesi gerekir.

Bu mekanizmalarda uyumsuzluk geliştiğinde kişi dışkılama sırasında zorlanabilir veya gaz ve dışkı tutmada güçlük yaşayabilir.

Anorektal manometri, bu sorunların değerlendirilmesine yardımcı olmak amacıyla uygulanır.

Test sırasında makat kanalına yerleştirilen ince ve esnek bir kateter aracılığıyla basınç değişiklikleri kaydedilir. Bazı sistemlerde kateterin ucunda küçük bir balon da bulunur.

Bu inceleme, makat ve rektumun çalışma biçimi hakkında bilgi verir ancak her hastalık için tek başına kesin tanı koydurmaz.

Anorektal Manometri Neden Yapılır?

Anorektal manometrinin temel amacı, dışkılama ve dışkı tutma fonksiyonlarını etkileyen sorunların araştırılmasıdır.

Bazı kişilerde bağırsak hareketleri normal olduğu halde dışkılama sırasında zorlanma görülebilir. Bazı hastalarda ise makat kaslarının yeterli kontrol sağlayamaması nedeniyle istemsiz gaz veya dışkı kaçırma yaşanabilir.

Bu iki durum farklı mekanizmalarla gelişebilir.

Anorektal manometri sayesinde kasların dinlenme ve istemli sıkma sırasında oluşturduğu basınçlar ölçülebilir. Ayrıca dışkılama sırasında beklenen gevşemenin gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilebilir.

Testin sonucu hastanın şikâyetleri ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır.

Kronik Kabızlıkta Anorektal Manometri Ne Zaman Yapılır?

Kronik kabızlık, anorektal manometrinin değerlendirilebildiği önemli durumlardan biridir.

Ancak kabızlık yaşayan herkesin bu testi yaptırması gerekmez.

Özellikle beslenme düzenlemeleri ve uygun kabızlık tedavilerine rağmen şikâyetleri devam eden hastalarda dışkılama mekanizmasının değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

Dışkı Yumuşak Olduğu Halde Çıkmıyorsa

Bazı kişiler her gün tuvalete çıkmasına veya dışkısının yumuşak olmasına rağmen yoğun ıkınma ihtiyacı hisseder.

Bu kişiler tuvalette uzun süre kalabilir, dışkının makat bölgesinde takıldığını düşünebilir veya tam boşalamama hissi yaşayabilir.

Sorunun nedeni her zaman dışkının sert olması değildir.

Pelvik taban kaslarının dışkılama sırasında yeterince gevşememesi, dışkının çıkışını zorlaştırabilir.

Anorektal manometri bu kasların koordinasyonunun değerlendirilmesine yardımcı olur.

Kabızlık Tedavisine Rağmen Şikâyetler Devam Ediyorsa

Lifli beslenme, sıvı tüketimi ve uygun ilaç tedavilerine rağmen kabızlığı devam eden hastalarda sorunun yalnızca bağırsak hareketlerinin yavaşlığından kaynaklandığı düşünülmemelidir.

Bazı hastalarda dışkının rektuma ulaşması normal olabilir ancak son aşamada dışarı atılması zorlaşır.

Bu durumda anorektal manometri ve gerektiğinde balon çıkarma testi uygulanarak dışkılama koordinasyonu araştırılabilir.

Bununla birlikte testin sonucu her zaman diğer klinik bilgilerle birlikte değerlendirilmelidir.

Pelvik Taban Koordinasyon Bozukluğunda Manometri

Pelvik taban kasları, dışkılama sırasında uygun şekilde gevşemesi gereken yapılardır.

Bazı kişilerde bu kaslar dışkılama sırasında gevşemek yerine kasılır veya yeterince gevşeyemez.

Bu durum dissinerjik defekasyon olarak adlandırılır.

Dissinerjik Defekasyon Belirtileri Nelerdir?

Pelvik taban koordinasyon bozukluğu bulunan kişilerde şu şikâyetler görülebilir:

• Dışkılama sırasında sürekli ıkınma

• Yumuşak dışkıya rağmen zorlanma

• Tuvalette uzun süre kalma

• Tam boşalamama hissi

• Makatta tıkanıklık hissi

• Dışkılama sırasında elle destekleme ihtiyacı

• Tuvaletten kısa süre sonra yeniden dışkılama isteği

Bu belirtiler tek başına dissinerjik defekasyon tanısı koydurmaz.

Anorektal manometri, kasların dışkılama sırasında nasıl çalıştığını değerlendirmeye yardımcı olur. Balon çıkarma testi gibi ek incelemeler de tanısal değerlendirmeyi destekleyebilir.

Kas Koordinasyonu Neden Bozulabilir?

Dışkılama fonksiyonunun bozulmasında tek bir neden bulunmayabilir.

Bazı kişilerde uzun süren kabızlık ve yanlış ıkınma alışkanlıkları tabloya katkıda bulunabilir. Bazı hastalarda ise pelvik taban kaslarının çalışma düzeniyle ilişkili sorunlar ön plandadır.

Ancak yalnızca kas basınçlarının yüksek olması veya test sırasında uyumsuz hareket görülmesi bütün şikâyetleri açıklamayabilir.

Bu nedenle değerlendirme sırasında kişinin tuvalet alışkanlıkları, dışkı kıvamı ve eşlik eden anatomik sorunlar da dikkate alınır.

Dışkı ve Gaz Kaçırmada Anorektal Manometri

Anorektal manometrinin kullanıldığı diğer önemli alanlardan biri dışkı kontrolüyle ilişkili sorunlardır.

Gaz veya dışkı kaçırma, anal sfinkter kasları, rektumun duyusal fonksiyonları ve pelvik taban yapılarıyla ilişkili olabilir.

Bazı hastalarda makat kaslarının yeterli basınç oluşturamaması, bazı hastalarda ise rektumun doluluğunu algılama mekanizmasındaki değişiklikler önem taşır.

Anal Sfinkter Kasları Nasıl Değerlendirilir?

Anal sfinkter sistemi iç ve dış olmak üzere iki temel kas grubundan oluşur.

İç anal sfinkter, makatın dinlenme halindeki basıncına önemli katkı sağlar. Dış anal sfinkter ise kişinin gerektiğinde makatını istemli şekilde sıkmasına yardımcı olur.

Manometri sırasında dinlenme basıncı ve istemli sıkma sırasında oluşan basınç ölçülebilir.

Bu değerler, kasların fonksiyonel durumuyla ilgili bilgi sağlar.

Ancak manometri kasların anatomik olarak sağlam olup olmadığını doğrudan göstermez. Kaslarda yapısal hasardan şüphelenildiğinde endoanal ultrasonografi gibi incelemeler gerekebilir.

Doğum Sonrası Dışkı Kaçırmada Kullanılır mı?

Bazı kişilerde doğum sonrasında anal sfinkter kaslarını etkileyen yaralanmalar veya pelvik taban sorunları gelişebilir.

Bu durumda gaz tutmakta zorlanma, ani dışkılama ihtiyacını erteleyememe veya istemsiz dışkı kaçırma görülebilir.

Anorektal manometri, kasların oluşturduğu basınçların ve rektal duyunun değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Ancak doğum sonrası dışkı kaçırma yaşayan her hastada yalnızca manometri yapılması yeterli değildir. Muayene, gerektiğinde görüntüleme ve diğer fonksiyon testleri birlikte kullanılabilir.

Anorektal Manometri Rektosel Hastalarında Yapılır mı?

Rektosel, rektumun ön duvarının vajinanın arka duvarına doğru bombeleşmesiyle gelişen bir pelvik taban problemidir.

Bazı hastalarda dışkılama sırasında tam boşalamama, yoğun ıkınma ve elle destekleme ihtiyacı görülebilir.

Rektosel bulunan kişilerde dışkılama güçlüğünün yalnızca anatomik bombeleşmeye bağlı olup olmadığı her zaman açık değildir.

Bazı hastalarda rektosele pelvik taban koordinasyon bozukluğu da eşlik edebilir.

Rektosel ile Kas Koordinasyon Bozukluğu Birlikte Görülebilir mi?

Evet. Rektosel bulunan bazı kişilerde dışkılama sırasında makat kaslarının yeterince gevşememesi de söz konusu olabilir.

Bu durumda yalnızca anatomik sorunun değerlendirilmesi, dışkılama güçlüğünün bütün nedenlerini açıklamayabilir.

Anorektal manometri kasların fonksiyonunu araştırırken defekografi gibi görüntüleme yöntemleri rektum ve pelvik tabanın dışkılama sırasındaki anatomik hareketlerini gösterebilir.

İki inceleme farklı bilgiler sağlar.

Bu nedenle rektosel bulunan her hastada manometri zorunlu değildir. Test gerekliliği kişinin şikâyetlerine göre belirlenir.

Makat Sarkması Olan Hastalarda Manometri Gerekir mi?

Makat sarkması, rektumun makat kanalından dışarı doğru yer değiştirmesidir.

Bazı hastalarda dışkılama güçlüğü, tam boşalamama veya dışkı kontrolünde bozulma görülebilir.

Makat Sarkması bulunan kişilerde anal sfinkter fonksiyonu özellikle dışkı kaçırma şikâyeti varsa önem kazanır.

Manometri, uygun hastalarda kasların mevcut fonksiyonunun değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Ameliyat Öncesi Manometri Yapılır mı?

Makat sarkması veya bazı pelvik taban hastalıkları nedeniyle ameliyat planlanan kişilerde, dışkı tutma fonksiyonu hakkında ek bilgiye ihtiyaç duyulabilir.

Bu durumlarda anorektal manometri değerlendirilebilir.

Ancak bütün makat sarkması hastalarında ameliyat öncesi rutin olarak manometri yapılması gerektiği söylenemez.

Testin tedavi planını değiştirip değiştirmeyeceği, muayene bulguları ve hastanın mevcut şikâyetleri dikkate alınır.

Anorektal Manometri Nasıl Yapılır?

Anorektal manometri genellikle kısa süren, ameliyathane gerektirmeyen bir incelemedir.

İşlem sırasında hasta çoğunlukla yan yatar pozisyonda bulunur. Makat kanalına ince ve esnek bir kateter yerleştirilir.

Kateter üzerinde bulunan sensörler anal kanal ve rektumdaki basınç değişikliklerini ölçer.

Test sırasında kişiden belirli hareketler yapması istenebilir.

Test Sırasında Hastadan Neler İstenir?

İncelemede genellikle şu değerlendirmeler yapılabilir:

• Makat kaslarının dinlenme basıncının ölçülmesi

• İstemli sıkma sırasında basıncın değerlendirilmesi

• Dışkılama hareketinin taklit edilmesi

• Rektumun doluluk hissinin araştırılması

• Belirli reflekslerin değerlendirilmesi

Bazı sistemlerde rektum içerisindeki küçük balon kontrollü şekilde şişirilerek kişinin ilk doluluk hissi ve dışkılama ihtiyacı algısı incelenebilir.

Bu ölçümler rektumun duyusal işlevi hakkında bilgi verir.

Balon Çıkarma Testi Nedir?

Balon çıkarma testi, rektuma yerleştirilen küçük bir balonun uygun miktarda doldurulduktan sonra dışarı atılmasının değerlendirildiği bir incelemedir.

Bu test özellikle dışkılama güçlüğünün araştırılmasında manometriyle birlikte kullanılabilir.

Balonun çıkarılmasında zorlanılması, dışkılama koordinasyon bozukluğunu düşündürebilir.

Ancak tek başına balon çıkarma testiyle kesin tanı konulmaz. Sonuçlar diğer bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.

Anorektal Manometri Ağrılı Bir İşlem midir?

Anorektal manometri genellikle iyi tolere edilen bir testtir.

Kateter yerleştirilirken hafif baskı, dolgunluk veya rahatsızlık hissedilebilir. Ancak işlem sırasında cerrahi kesi yapılmaz.

Testin amacı makat kaslarının doğal çalışma biçimini değerlendirmek olduğu için genellikle sedasyon veya genel anestezi kullanılmaz.

Aktif ve şiddetli makat ağrısı, yeni geçirilmiş ameliyat veya farklı özel durumlarda testin zamanlaması yeniden değerlendirilebilir.

Anorektal Manometri Öncesi Hazırlık Nasıl Yapılır?

Hazırlık, işlemi gerçekleştiren merkezin protokolüne göre değişebilir.

Bazı merkezlerde rektumun boş olması için küçük bir lavman uygulanması istenebilir. Bazı durumlarda ise ek hazırlık gerekmeyebilir.

Kullanılan ilaçlar, geçirilmiş ameliyatlar ve mevcut sağlık sorunları hakkında işlem öncesinde bilgi verilmesi önemlidir.

Her hastanın aynı hazırlığı yapması gerekmediği için test öncesinde merkezin talimatları esas alınmalıdır.

Anorektal Manometri ile Kolonoskopi Arasındaki Fark Nedir?

Anorektal manometri ve kolonoskopi farklı amaçlarla kullanılan incelemelerdir.

Kolonoskopi, kalın bağırsağın iç yüzeyini değerlendirmek, polipleri görmek veya şüpheli alanlardan biyopsi almak için uygulanır.

Anorektal manometri ise makat kaslarının basınçlarını, rektal duyuyu ve dışkılama koordinasyonunu ölçer.

Bu nedenle manometri bağırsak içerisinde polip, tümör veya iltihaplı bir alan bulunup bulunmadığını göstermez.

Özellikle makattan kanama, açıklanamayan kilo kaybı veya kansızlık gibi bulgular varsa yalnızca fonksiyon testleriyle değerlendirme yapmak yeterli olmayabilir.

Anorektal Manometri Sonuçları Nasıl Yorumlanır?

Anorektal manometri raporunda dinlenme basıncı, sıkma basıncı, dışkılama hareketi sırasında oluşan değişiklikler ve rektal duyuyla ilişkili ölçümler bulunabilir.

Ancak normal değer aralıkları kullanılan cihazın özelliklerine, hastanın yaşına ve ölçüm protokolüne göre değişebilir.

Bu nedenle tek bir basınç değerinin yüksek veya düşük olması her zaman hastalık anlamına gelmez.

Manometri Sonucu Tedaviyi Nasıl Etkiler?

Dışkılama koordinasyon bozukluğu saptanan uygun hastalarda pelvik taban biofeedback tedavisi değerlendirilebilir.

Biofeedback uygulamasının amacı, hastanın dışkılama sırasında karın ve pelvik taban kaslarını daha uyumlu kullanmayı öğrenmesidir.

Dışkı kaçırma şikâyeti bulunan hastalarda ise dışkı kıvamının düzenlenmesi, pelvik taban rehabilitasyonu veya farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Test sonucuna göre doğrudan ameliyat kararı verilmez. Özellikle anatomik bir bozukluk olup olmadığı ve mevcut şikâyetlerin nedeni birlikte incelenir.

Anorektal Manometri Sonrası Günlük Yaşama Dönülür mü?

Anorektal manometri genellikle günübirlik yapılan bir incelemedir.

İşlem sırasında anestezi kullanılmadığı için hastalar çoğu durumda kısa süre içerisinde günlük aktivitelerine dönebilir.

Kateterin çıkarılmasının ardından özel bir iyileşme dönemi gerekmeyebilir.

Ancak işlem sonrasında beklenmeyen şiddetli ağrı, kanama veya farklı bir yakınma oluşursa değerlendirme gerekir.

Anorektal manometrinin en önemli katkısı, dışkılama ve dışkı tutma sorunlarının altında yatan fonksiyonel mekanizmaların daha iyi anlaşılmasıdır. Özellikle uzun süren kabızlık, tam boşalamama veya dışkı kaçırma şikâyeti bulunan hastalarda doğru tanıya ulaşılmasına yardımcı olabilir. Bununla birlikte testin her hastada gerekli olmadığı ve sonuçlarının diğer muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır.

Anorektal Manometri Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Anorektal manometri hangi hastalıklar için yapılır?

Anorektal manometri özellikle kronik kabızlık, dışkılama güçlüğü, pelvik taban koordinasyon bozukluğu ve gaz veya dışkı kaçırma gibi durumların değerlendirilmesinde kullanılır.

2. Anorektal manometri ağrılı mıdır?

Genellikle hafif baskı veya rahatsızlık hissi oluşturabilen, ancak çoğu kişi tarafından tolere edilen bir işlemdir. Cerrahi kesi yapılmaz ve genellikle anestezi gerekmez.

3. Anorektal manometri ne kadar sürer?

İşlem süresi kullanılan yönteme ve yapılan ölçümlere göre değişebilir. Birçok merkezde test yaklaşık 20–30 dakika içerisinde tamamlanabilir.

4. Anorektal manometri sonucu normal çıkarsa dışkılama sorunu yok mudur?

Hayır. Normal manometri sonucu bütün dışkılama sorunlarını dışlamaz. Gerekli durumlarda balon çıkarma testi, defekografi veya farklı incelemelerle değerlendirme sürdürülebilir.

5. Anorektal manometri sonrasında ameliyat gerekir mi?

Manometri yapılması doğrudan ameliyat gerekeceği anlamına gelmez. Birçok fonksiyonel dışkılama bozukluğunda biofeedback ve pelvik taban rehabilitasyonu gibi ameliyatsız yöntemler ön plandadır.