Hemoroid Tedavi Edilmezse Ne Olur? Riskler ve Evreler

Hemoroid tedavi edilmezse ne olur? Kanama, kaşıntı, ağrı ve makat dışına sarkma gibi belirtiler zamanla artabilir. İleri evrelerde pıhtı oluşumu, hemoroid dokusunun sıkışması, kronik kanamaya bağlı kansızlık ve enfeksiyon gibi komplikasyonlar gelişebilir. Her hemoroid aynı hızda ilerlemez ancak tekrarlayan şikâyetleri ve makat kanamasını uzun süre göz ardı etmemek gerekir. Erken değerlendirme, hastalığın evresine uygun tedavi planının daha kolay oluşturulmasını sağlar.

Özellikle tekrarlayan makat kanamasını yalnızca hemoroide bağlamak doğru değildir. Anal Fissür, Kolon Polipleri, Kolon Kanseri ve Rektum Kanseri gibi farklı hastalıklar da makat kanamasına neden olabilir. Bu nedenle kanamanın kaynağını belirlemek için uzman değerlendirmesi gerekir.

Hemoroid Nedir?

Hemoroid nedir sorusu, makat bölgesindeki her şişlik veya kanamanın hemoroid olarak değerlendirilmemesi açısından önem taşır. Hemoroidler, anüs ve rektumun alt bölümünde bulunan damar ve destek dokularının genişlemesi, aşağı doğru yer değiştirmesi ve belirti vermeye başlamasıyla ortaya çıkar.

Hemoroidler iç ve dış hemoroid olmak üzere iki temel gruba ayrılır.

İç hemoroidler rektumun alt kısmında gelişir. Erken dönemlerde genellikle ağrıdan çok parlak kırmızı kanama ile kendini gösterir. İlerleyen dönemlerde hemoroid dokusu dışkılama sırasında makat dışına çıkabilir.

Dış hemoroidler ise makat çevresindeki derinin altında oluşur. Şişlik, kaşıntı, hassasiyet ve ağrıya yol açabilir. Dış hemoroidin içinde pıhtı geliştiğinde ağrı aniden ve şiddetli şekilde başlayabilir.

Bazı hastalarda iç ve dış hemoroid bulguları birlikte görülür. Makat çevresindeki şişlik, ağrı ve kanamanın kaynağını yalnızca belirtilere bakarak kesin biçimde ayırt etmek mümkün değildir. Bu nedenle uzun süren veya tekrarlayan şikâyetlerde muayene önem taşır.

Hemoroid Neden İlerler?

Hemoroidin ilerlemesinde makat bölgesindeki basıncı artıran günlük alışkanlıklar önemli rol oynar. Uzun süre devam eden kabızlık, sert dışkılama ve tuvalette yoğun şekilde ıkınma hemoroid dokusunu destekleyen bağların zamanla gevşemesine yol açabilir.

Hemoroidin ilerlemesine katkı sağlayan başlıca faktörler şunlardır:

• Kronik kabızlık
• Sert ve kuru dışkılama
• Tekrarlayan ishal
• Tuvalette uzun süre oturma
• Dışkılama sırasında yoğun ıkınma
• Lif bakımından yetersiz beslenme
• Gün içinde az su tüketme
• Uzun süre hareketsiz kalma
• Fazla kilo
• Gebelik döneminde karın içi basıncın artması
• Ağır yük kaldırma
• İleri yaşla birlikte destek dokularının zayıflaması
• Dışkılama ihtiyacını sürekli erteleme

Bu faktörlerin devam etmesi, başlangıçta yalnızca zaman zaman görülen kanama veya kaşıntının daha sık yaşanmasına neden olabilir. Hemoroid dokusu dışarı sarkmaya başladığında temizlik güçleşebilir. Kişi çamaşırda nemlenme, mukus, tahriş ve kaşıntı fark edebilir.

Hemoroid Evreleri Nelerdir?

İç hemoroidler, makat dışına sarkma düzeyine göre dört evrede değerlendirilir. Evre yükseldikçe prolapsus adı verilen dışarı çıkma durumu daha belirgin hale gelir. Bununla birlikte yalnızca evreye bakarak tedavi kararı verilmez. Kanamanın sıklığı, ağrının şiddeti, hemoroidin günlük yaşam üzerindeki etkisi ve muayene bulguları da tedavi planında önem taşır.

Evre 1 Hemoroid

Evre 1 hemoroidde damar yapıları genişlemiştir ancak hemoroid dokusu makat dışına çıkmaz. Hastalar çoğunlukla dışkılama sırasında parlak kırmızı kanama, hafif kaşıntı veya rahatsızlık hisseder.

Tedavi edilmediğinde kanama tekrar edebilir ve belirtiler zamanla daha sık hale gelebilir. Kabızlık ve ıkınma devam ederse hemoroid dokusu büyüyerek bir sonraki evreye ilerleyebilir.

Bu evrede genellikle lif ve sıvı tüketiminin düzenlenmesi, kabızlığın kontrol altına alınması ve tuvalet alışkanlıklarının değiştirilmesi planlanır. Doktor gerekli gördüğünde belirtileri azaltmaya yönelik ilaç veya krem desteği önerebilir.

Evre 2 Hemoroid

Evre 2 hemoroidde doku dışkılama ve ıkınma sırasında makat dışına çıkar ancak dışkılama sonrasında kendiliğinden içeri döner. Kanamaya ek olarak kaşıntı, mukus, dolgunluk ve tahriş görülebilir.

Tedavi edilmediğinde dışarı sarkma daha belirgin hale gelebilir. Kanama sıklaşabilir, makat çevresindeki cilt tahriş olabilir ve temizlik güçlüğü yaşanabilir.

Yaşam tarzı düzenlemelerine rağmen belirtiler devam ederse lastik bant ligasyonu, skleroterapi veya doktorun uygun gördüğü farklı girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.

Evre 3 Hemoroid

Evre 3 hemoroidde doku dışkılama veya ıkınma sırasında dışarı çıkar ve kendiliğinden içeri dönmez. Hastanın hemoroid dokusunu eliyle içeri itmesi gerekir.

Bu evrede kanama, temizlik güçlüğü, kaşıntı, akıntı ve dışarıda şişlik hissi daha belirgin hale gelir. Tedavi gecikirse prolapsus artabilir, hemoroid dokusu sıkışabilir ve pıhtı gelişebilir.

Muayene bulgularına göre girişimsel işlemler veya cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Tedavi seçimi yalnızca evreye göre değil, şikâyetlerin günlük yaşam üzerindeki etkisine göre de belirlenir.

Evre 4 Hemoroid

Evre 4 hemoroidde doku sürekli makat dışındadır ve elle içeri gönderilemez. Şişlik, ağrı, kanama, akıntı, kaşıntı ve hijyen sorunları belirgin şekilde artabilir.

Tedavi edilmediğinde hemoroid dokusunun sıkışması, kan dolaşımının bozulması, pıhtı gelişmesi, tahriş, doku hasarı ve enfeksiyon gibi sorunlar ortaya çıkabilir.

Bu evrede çoğunlukla cerrahi seçenekler değerlendirilir. Hangi yöntemin uygulanacağı hemoroidin yapısına, hastanın genel sağlık durumuna ve muayene sonuçlarına göre belirlenir.

Hemoroid Tedavi Edilmezse Ortaya Çıkabilecek Komplikasyonlar

Hemoroid çoğu zaman hayati tehlikeye yol açmaz. Buna rağmen uzun süre devam eden veya ilerleyen hemoroid, kişinin günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyen komplikasyonlara neden olabilir. Komplikasyon geliştiğinde ağrı, şişlik ve kanama aniden artabilir.

Tromboze Hemoroid

Tromboze hemoroid, genellikle dış hemoroid damarlarının içinde kan pıhtısı oluşmasıyla gelişir. Makat kenarında aniden ortaya çıkan sert, gergin ve ağrılı bir şişlik en tipik bulgudur. Şişlik mor veya mavimsi bir görünüm alabilir.

Pıhtı nedeniyle oluşan ağrı özellikle ilk günlerde oldukça şiddetli olabilir. Kişi oturmakta, yürümekte veya günlük işlerini yapmakta zorlanabilir. Bazı tromboze hemoroidler zamanla küçülse de şiddetli ağrı yaşayan kişilerin uzman muayenesini ertelememesi gerekir.

Dayanılmaz düzeyde ve hızla artan makat ağrısı, kontrol edilemeyen kanama, bayılma hissi, yüksek ateş veya genel durum bozukluğu gelişirse acil sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.

Strangülasyon ve Nekroz

İleri evrede dışarı sarkan iç hemoroid dokusu makat kaslarının arasında sıkışabilir. Bu duruma strangülasyon adı verilir. Sıkışan dokunun kan dolaşımı bozulursa şiddetli ağrı ve ödem gelişebilir.

Kan dolaşımının uzun süre kesilmesi nadiren nekroz adı verilen doku ölümüne yol açabilir. Dışarıdaki hemoroid dokusu koyu mor, kahverengi veya siyaha yakın bir görünüm alabilir. Doku sertleşebilir ve elle içeri gönderilemez hale gelebilir.

Dışarı çıkan dokuda belirgin renk değişikliği, hızla artan şişlik, şiddetli ağrı, ateş veya dokunun içeri gönderilememesi halinde acil değerlendirme gerekir.

Kronik Kanama ve Demir Eksikliği Anemisi

Hemoroid kanaması çoğunlukla dışkılama sırasında görülen parlak kırmızı kan şeklindedir. Kan tuvalet kâğıdında, dışkının yüzeyinde veya klozet içinde fark edilebilir.

Az miktarda fakat sık tekrarlayan kanama zaman içinde toplam kan kaybını artırabilir. Uzun süreli kan kaybı bazı hastalarda demir eksikliği anemisine yol açabilir. Kansızlık gelişen kişilerde halsizlik, çabuk yorulma, solukluk, baş dönmesi, çarpıntı ve nefes darlığı görülebilir.

Her makat kanamasını hemoroide bağlamak doğru değildir. Tekrarlayan kanama Kolon Polipleri, Kolon Kanseri, Rektum Kanseri veya farklı bağırsak hastalıklarından da kaynaklanabilir. Doktor gerekli gördüğünde kan testleri ve Kolonoskopi gibi incelemeler planlayabilir.

Durmayan veya fazla miktarda kanama, pıhtılı kan gelmesi, baş dönmesi, bayılma, soğuk terleme, çarpıntı, nefes darlığı veya belirgin solukluk gelişirse acil yardım alınmalıdır.

Prolaps

Prolaps, iç hemoroid dokusunun makat dışına doğru sarkmasıdır. Başlangıçta yalnızca dışkılama sırasında ortaya çıkan doku kendiliğinden içeri dönebilir. Hastalık ilerledikçe kişinin dokuyu eliyle içeri itmesi gerekebilir.

Sürekli dışarıda kalan hemoroid dokusu sürtünme ve tahrişe açık hale gelir. Mukus sızıntısı, çamaşırda nemlenme, kaşıntı, ciltte tahriş ve temizlik güçlüğü görülebilir. Bazı hastalar dışkılama sonrasında tam boşalamama veya makat çevresinde dolgunluk hisseder.

Dışarı sarkan doku aniden şişer, sertleşir, koyu renk alır, yoğun ağrıya neden olur veya içeri gönderilemez hale gelirse acil değerlendirme gerekir.

Enfeksiyon ve Apse

Hemoroide bağlı enfeksiyon sık karşılaşılan bir komplikasyon değildir. Ancak tahriş olan dokuda yara gelişmesi, cilt bütünlüğünün bozulması veya uygulanan bir işlem sonrasında enfeksiyon ortaya çıkabilir.

Enfeksiyon geliştiğinde ağrı giderek artabilir. Kızarıklık, şişlik, kötü kokulu akıntı, irin ve ateş görülebilir. Makat çevresindeki zonklayıcı ve sürekli ağrı yalnızca hemoroidden kaynaklanmayabilir. Anal apse gibi farklı hastalıklar da benzer belirtilere yol açabilir.

Ateş, titreme, hızla büyüyen ağrılı şişlik, irinli veya kötü kokulu akıntı, idrar yapmakta güçlük ya da genel durum bozukluğu gelişirse acil sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.

Hemoroid Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?

Tedavi edilmeyen hemoroid yalnızca fiziksel belirtiler oluşturmaz. Ağrı ve kanama nedeniyle kişi tuvalete gitmekten kaçınabilir. Dışkılama ihtiyacını ertelemek dışkının sertleşmesine ve kabızlığın artmasına yol açar. Bu döngü hemoroid belirtilerini daha da şiddetlendirebilir.

Kaşıntı, nemlenme ve akıntı kişinin gün içinde sürekli rahatsızlık hissetmesine neden olabilir. Uzun süre oturmak zorlaşabilir. Masa başında çalışanlar, uzun yolculuk yapanlar veya günün büyük bölümünü ayakta geçirenler daha belirgin şikâyet yaşayabilir.

Dışarı sarkan hemoroid dokusu temizlik güçlüğüne yol açabilir. Sürekli silme ve temizlik ihtiyacı makat çevresindeki cildi tahriş edebilir. Tahriş arttıkça kaşıntı ve yanma hissi de belirginleşebilir.

Tekrarlayan kanama kişide endişe oluşturabilir. Ancak kanamanın gerçekten hemoroidden kaynaklandığı doğrulanmadan uzun süre evde tedavi uygulamak doğru değildir. Özellikle yeni başlayan, sıklaşan veya dışkılama düzenindeki değişikliklerle birlikte görülen kanama ayrıntılı değerlendirme gerektirir.

Makat Kanaması Her Zaman Hemoroid Belirtisi midir?

Makat kanamasının yaygın nedenlerinden biri hemoroiddir ancak her kanama hemoroid kaynaklı değildir. Anal Fissür, bağırsak enfeksiyonları, iltihabi bağırsak hastalıkları, Kolon Polipleri, Kolon Kanseri ve Rektum Kanseri de dışkılama sırasında kan görülmesine yol açabilir.

Hemoroid kanaması çoğunlukla parlak kırmızı renktedir. Kan dışkının yüzeyinde, tuvalet kâğıdında veya klozette görülebilir. Anal Fissür durumunda ise kanamaya genellikle dışkılama sırasında keskin ve yırtılır tarzda ağrı eşlik eder.

Kanamanın rengi ve miktarı bazı ipuçları verse de yalnızca bu özelliklere bakarak kesin tanı koymak mümkün değildir. Aşağıdaki belirtiler bulunduğunda muayene geciktirilmemelidir:

• Kanamanın ilk kez ortaya çıkması
• Kanama miktarının giderek artması
• Kanamanın sık sık tekrarlaması
• Dışkının siyah veya katran görünümünde olması
• Dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Sürekli karın ağrısı veya şişkinlik
• Dışkıda belirgin incelme
• Halsizlik ve kansızlık bulguları
• Ailede kolon veya rektum kanseri öyküsü
• Makat çevresinde iyileşmeyen yara veya kitle

Muayene bulgularına ve hastanın yaşına göre anoskopi, rektoskopi veya Kolonoskopi planlanabilir. Bu incelemeler kanamanın yalnızca hemoroidden mi yoksa başka bir hastalıktan mı kaynaklandığını belirlemeye yardımcı olur.

Doktora Başvurana Kadar Belirtileri Hafifletme

Evde uygulanabilecek bazı yöntemler hafif hemoroid belirtilerinin azalmasına yardımcı olabilir. Ancak bu yöntemler muayenenin ve profesyonel hemoroid tedavisi planının yerini tutmaz. Kanama, şiddetli ağrı veya dışarı sarkan doku varsa yalnızca ev bakımına güvenilmemelidir.

Lif ve Sıvı Tüketimini Artırma

Lif, dışkının daha yumuşak ve hacimli olmasına yardımcı olur. Böylece dışkılama sırasında yoğun ıkınma ihtiyacı azalabilir. Sebzeler, meyveler, tam tahıllar ve kuru baklagiller günlük beslenmeye dengeli biçimde eklenebilir.

Lif tüketimini birden artırmak gaz ve şişkinlik oluşturabilir. Bu nedenle lif miktarını kademeli biçimde artırmak daha uygundur. Gün boyunca yeterli su içmek de dışkının sertleşmesini önlemeye yardımcı olur.

Böbrek veya kalp hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişilerin su tüketimini artırmadan önce doktorlarına danışması gerekir.

Tuvalet Alışkanlıklarını Düzenleme

Dışkılama ihtiyacı geldiğinde ertelememek önemlidir. Dışkı bağırsakta uzun süre kaldığında sertleşebilir ve dışkılama sırasında daha fazla ıkınma gerekebilir.

Tuvalette uzun süre oturmak makat bölgesindeki basıncı artırır. Telefon kullanmak, kitap okumak veya gereğinden uzun süre klozette kalmak hemoroid belirtilerinin artmasına yol açabilir.

Dışkılama sırasında zorlayıcı şekilde ıkınmaktan kaçınmak gerekir. Tuvalet sonrasında bölgeyi sert biçimde silmek yerine ılık suyla nazikçe temizlemek tahrişi azaltabilir. Parfümlü ıslak mendiller, sert sabunlar ve yoğun temizlik ürünleri kaşıntıyı artırabilir.

Ilık Oturma Banyosu ve Günlük Hareket

Ilık suyla yapılan kısa süreli oturma banyosu makat çevresindeki kasların gevşemesine ve rahatsızlığın azalmasına yardımcı olabilir. Su çok sıcak olmamalıdır. Banyo sonrasında bölgeyi sürtmeden ve nazikçe kurulamak gerekir.

Uzun süre oturan kişilerin gün içinde düzenli aralıklarla ayağa kalkması ve kısa yürüyüşler yapması yararlı olabilir. Hafif fiziksel hareket bağırsak düzenini destekler ve kabızlık riskini azaltır.

Şiddetli ağrı veya aktif kanama döneminde ağır kaldırmak ve karın içi basıncı artıran egzersizler şikâyetleri kötüleştirebilir. Doktora danışmadan uzun süreli ağrı kesici, müshil, fitil veya krem kullanmak da doğru değildir. Bazı ürünler belirtileri geçici olarak azaltsa da uzun süreli kullanım tahrişe yol açabilir.

Hemoroid Tedavisi Nasıl Planlanır?

Hemoroid tedavisinde herkes için aynı yöntem uygulanmaz. Doktor hemoroidin iç veya dış yapıda olmasını, evresini, kanama miktarını, prolapsus düzeyini, pıhtı bulunup bulunmadığını ve hastanın genel sağlık durumunu birlikte değerlendirir.

Hafif hemoroidlerde beslenme düzeni, kabızlığın kontrolü ve tuvalet alışkanlıklarının değiştirilmesi yeterli olabilir. Belirtilerin devam ettiği iç hemoroidlerde lastik bant ligasyonu, skleroterapi veya kızılötesi koagülasyon gibi girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.

İleri evre, sürekli dışarıda kalan, sık kanayan veya diğer yöntemlere yanıt vermeyen hemoroidlerde cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Hemoroidektomi, stapler hemoroidopeksi veya farklı tekniklerden hangisinin uygun olduğu muayene sonrasında belirlenir.

Hemoroidin evresi yükselmeden değerlendirilmesi, daha sınırlı yöntemlerle tedavi şansını artırabilir. Bu nedenle kanama, ağrı ve sarkma gibi belirtileri uzun süre ertelememek gerekir.

Hemoroid İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Hafif kaşıntı veya kısa süreli rahatsızlık birkaç gün içinde azalabilir. Ancak belirtiler devam ediyorsa doktor muayenesi gerekir.

Aşağıdaki durumlarda randevu planlanmalıdır:

• Belirtilerin bir haftadan uzun sürmesi
• Makat kanamasının tekrarlaması
• Makat çevresinde ağrılı veya sert şişlik bulunması
• Dışarı çıkan dokunun elle içeri itilmesi gerekmesi
• Mukus, akıntı veya sürekli nemlenme yaşanması
• Kabızlığın uzun süredir devam etmesi
• Evde uygulanan yöntemlere rağmen şikâyetlerin azalmaması
• Daha önce hemoroid tanısı bulunmamasına rağmen kanama başlaması
• Dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik yaşanması
• Açıklanamayan kilo kaybı görülmesi

Şiddetli makat ağrısı ile kanama birlikte ortaya çıkıyorsa ve bu belirtilere ateş, ishal, karın ağrısı, baş dönmesi veya genel durum bozukluğu eşlik ediyorsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.

Sık Sorulan Sorular

1. Hemoroid Kendiliğinden Geçer mi?

Hafif dış hemoroid belirtileri ve küçük şişlikler birkaç gün içinde azalabilir. Ancak hemoroide yol açan kabızlık, ıkınma ve uzun süre oturma gibi faktörler devam ederse şikâyetler yeniden ortaya çıkabilir. Dışarı sarkan, sık kanayan veya ileri evrede bulunan hemoroidlerin kendiliğinden tamamen düzelmesini beklemek doğru değildir. Belirtiler tekrar ediyorsa muayene gerekir.

2. Hemoroid Patlarsa Ne Olur?

Tromboze dış hemoroidin üzerindeki deri açıldığında pıhtılı veya parlak kırmızı kan gelebilir. Kanama bazen kısa sürede azalır ancak açık kalan bölge tahriş ve enfeksiyona karşı hassas hale gelebilir. Hemoroidi sıkmak, delmek, kesmek veya içindeki pıhtıyı evde çıkarmaya çalışmak ciddi kanama ve enfeksiyon riski taşır. Fazla miktarda veya durmayan kanama halinde acil sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.

3. Hemoroid Kansere Dönüşür mü?

Hemoroid kansere dönüşmez. Ancak hemoroid belirtileri ile bazı bağırsak ve makat hastalıklarının belirtileri birbirine benzeyebilir. Makat kanaması, kitle, dışkılama alışkanlığında değişiklik ve dışkıda incelme gibi bulgular hemoroid dışında Kolon Kanseri veya Rektum Kanseri gibi hastalıklarda da görülebilir. Bu nedenle kanamanın hemoroidden kaynaklandığını varsaymak yerine uzman muayenesi gerekir.

4. Hemoroid Kanaması Ne Kadar Sürer?

Hafif hemoroid kanaması genellikle dışkılama sırasında ortaya çıkar ve kısa sürede durur. Ancak kanamanın günlerce tekrarlaması, miktarının artması veya pıhtılı hale gelmesi normal kabul edilmemelidir. Tekrarlayan kanama hem kansızlık riskinin değerlendirilmesi hem de farklı bağırsak hastalıklarının dışlanması için muayene gerektirir.

5. Hemoroid Tedavisinde Ameliyat Şart mı?

Her hemoroid hastasında ameliyat gerekmez. Evre 1 ve evre 2 hemoroidler çoğu zaman yaşam tarzı düzenlemeleri, ilaçlar veya girişimsel işlemlerle kontrol altına alınabilir. İleri evre prolapsus, sürekli kanama, tekrarlayan tromboz veya diğer tedavilere rağmen devam eden şikâyetlerde cerrahi yöntemler değerlendirilebilir. Uygun tedavi seçeneği muayene bulgularına göre belirlenir.