Perianal fistül, makat kanalının iç kısmı ile makat çevresindeki cilt arasında oluşan anormal bir kanal yapısıdır. Çoğu zaman anal apse sonrasında gelişir ve bazı hastalarda belirgin yakınmalarla kendini gösterirken, bazı kişilerde uzun süre fark edilmeden kalabilir. Bunun en önemli nedenlerinden biri, belirtilerin her zaman sürekli ve şiddetli olmamasıdır. Akıntı, hafif rahatsızlık hissi veya dönemsel şişlik gibi şikâyetler zaman zaman azalabildiği için kişi sorunun geçtiğini düşünebilir.
Özellikle belirtiler günlük hayatı kesintiye uğratacak kadar yoğun değilse, perianal fistül yıllarca hemoroid, basit tahriş veya tekrarlayan küçük iltihaplar ile karıştırılabilir.
Belirtiler Her Zaman Sürekli Olmayabilir
Perianal fistülün fark edilmesini zorlaştıran en önemli durumlardan biri şikâyetlerin dalgalı seyretmesidir. Fistül kanalında biriken iltihap zaman zaman dışarı akabilir. Akıntı olduktan sonra basınç azalır ve kişi kendini bir süre daha rahat hissedebilir.
Bu nedenle bazı hastalarda belirtiler şu şekilde ilerleyebilir:
- Bir dönem akıntı olur, sonra azalır
- Zaman zaman küçük şişlikler oluşur
- Hassasiyet birkaç gün sürer, sonra hafifler
- İç çamaşırında kirlenme aralıklı şekilde fark edilir
Belirtilerin gelip gitmesi, altta yatan kanal yapısının gözden kaçmasına neden olabilir.
Şikâyetler Hemoroid veya Tahriş Sanılabilir
Makat çevresindeki pek çok rahatsızlık benzer belirtiler verebilir. Kaşıntı, hafif ağrı, ıslaklık hissi veya dışkılama sonrası rahatsızlık, bazı kişiler tarafından hemoroid ya da cilt tahrişi olarak yorumlanabilir.
Özellikle şu belirtiler yanlış yorumlanabilir:
- İç çamaşırında lekelenme
- Makat çevresinde nemli his
- Otururken hafif rahatsızlık
- Ara ara gelişen şişlik
- Kötü kokulu hafif akıntı
Bu yakınmalar belirgin apse tablosu olmadan geliştiğinde kişi tıbbi değerlendirme ihtiyacı hissetmeyebilir.
Ağrı Her Zaman Ön Planda Olmayabilir
Pek çok kişi makat bölgesindeki önemli hastalıkların mutlaka şiddetli ağrı yapacağını düşünür. Oysa perianal fistül her zaman sürekli ağrıya neden olmayabilir.
Fistül kanalında aktif enfeksiyon veya yeni apse oluşumu yoksa ağrı hafif olabilir ya da hiç hissedilmeyebilir. Bu da hastalığın daha sessiz seyretmesine yol açabilir.
Ağrının yalnızca bazı dönemlerde artması, kişinin yaşadığı sorunu geçici bir durum gibi algılamasına neden olabilir.
Küçük Dış Açıklıklar Kolayca Gözden Kaçabilir
Perianal fistülün dış ciltte oluşturduğu açıklık bazen oldukça küçük olabilir. Hatta bazı kişiler bu açıklığı fark etmez. Bölgedeki akıntı çok azsa veya yalnızca dönemsel oluyorsa sorun daha da uzun süre anlaşılmayabilir.
Özellikle makat çevresinin kişinin kendisi tarafından düzenli gözlemlenmesinin zor olması da bu sürece katkıda bulunur.
Tekrarlayan Apse Geçmişi Önemli Bir İpucu Olabilir
Perianal fistül çoğu zaman anal apse ile ilişkilidir. Daha önce makat çevresinde apse, şişlik, kızarıklık veya cerahat boşalması yaşamış kişilerde sonrasında gelişen tekrarlayan akıntılar daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Çünkü apse iyileşmiş gibi görünse bile içeride kalan kanal yapısı varlığını sürdürebilir. Bu da zaman içinde fistülün uzun süre sessiz şekilde devam etmesine neden olabilir.
Günlük Hayata Uyum Sağlayan Belirtiler Göz Ardı Edilebilir
Bazı hastalar akıntı veya hafif rahatsızlık hissi ile yaşamaya zamanla alışabilir. İç çamaşırı değiştirmek, bölgeyi sık temizlemek veya geçici rahatlatıcı yöntemler kullanmak sorunu tamamen çözmese de belirtileri tolere etmeyi kolaylaştırabilir.
Bu durum, hastalığın fark edilmesini değil yalnızca ertelenmesini sağlar. Oysa altta yatan kanal yapısı devam ettiği sürece şikâyetler dönem dönem tekrar ortaya çıkabilir.
Perianal fistülün yıllarca fark edilmemesinin en önemli nedenleri, belirtilerin hafif seyretmesi, dönemsel olarak azalması ve başka makat bölgesi sorunlarıyla karıştırılabilmesidir. Özellikle tekrarlayan akıntı, ara ara oluşan şişlik, kötü kokulu lekelenme veya geçmişte anal apse öyküsü varsa bu belirtilerin uzun süre göz ardı edilmemesi önem taşır.
Sizinle İletişime Geçelim
Sorularınız için formu doldurun, en kısa sürede dönüş sağlayalım.
Prof. Dr. Emre Sivrikoz; genel cerrahi alanında uluslararası deneyime sahip bir cerrahtır. İstanbul’da özel muayenehanesinde hizmet vermektedir. Kolon ve rektum kanserlerinin modern cerrahi tedavisi, hemoroid, makat fistülü, makat çatlağı ve pelvik taban hastalıkları başlıca uzmanlık alanlarıdır. Açık, laparoskopik ve robotik cerrahi tekniklerini kişiye özel yaklaşımla uygulamaktadır. Tıp eğitimini İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’nde tamamlamış; ABD’de USC Keck School of Medicine ve İngiltere’de dünyanın önde gelen merkezlerinden St Mark’s Hospital’da ileri düzey eğitim almıştır. Avrupa Koloproktoloji Board sertifikalıdır (FEBS). American College of Surgeons üyesidir (FACS).