Basur (Hemoroid) Kanaması Neden Olur, Nasıl Durdurulur?

Basur (hemoroid) kanaması, anüsün iç kısmında veya çevresinde bulunan hemoroid dokusunun dışkılama sırasında tahriş olmasıyla ortaya çıkabilir. Kan çoğunlukla açık kırmızı renktedir ve tuvalet kağıdında, dışkının üzerinde ya da klozette fark edilir. Kabızlık, sert dışkı, uzun süre ıkınma ve tuvalette gereğinden fazla kalma kanamayı tetikleyen başlıca etkenler arasında yer alır.

Her rektal kanama hemoroidden kaynaklanmaz. Anal fissür, bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kalın bağırsakla ilgili başka hastalıklar da dışkıda kan görülmesine yol açabilir. Bu nedenle tekrarlayan, miktarı artan veya başka belirtilerin eşlik ettiği kanamalarda yalnızca evde uygulanabilecek yöntemlere güvenmek yerine genel cerrahi ya da kolorektal cerrahi muayenesine başvurmak gerekir.

Basur Kanaması Neden Olur?

Hemoroidler, anal kanalın normal yapısında bulunan damar ve bağ dokusu yastıkçıklarıdır. Bu dokuların genişlemesi, aşağı doğru yer değiştirmesi veya yüzeyinin tahriş olması hemoroid hastalığına ait belirtileri ortaya çıkarabilir. İç hemoroidler çoğunlukla ağrısız kanamayla belirti verirken dış hemoroidler şişlik, hassasiyet ve ağrıya daha sık neden olur.

Kanama özellikle dışkılama sırasında hemoroid yüzeyinin sert dışkıyla temas etmesi sonucunda gelişebilir. Hassaslaşan damar dokusu zedelendiğinde açık kırmızı kan görülebilir. Kan bazen yalnızca tuvalet kağıdında ince bir iz şeklindeyken bazen klozete damlayabilir.

Basur kanamasını kolaylaştırabilen durumlar şunlardır:

• Kronik kabızlık ve sert dışkılama
• Uzun süre veya yoğun biçimde ıkınma
• Tuvalette uzun süre oturma
• Sık ishal ve anal bölgenin tekrar tekrar tahriş olması
• Lif yönünden yetersiz beslenme
• Gün içinde yeterli sıvı tüketmeme
• Hareketsiz yaşam biçimi
• Fazla kilo
• Gebelik döneminde karın içi basıncın artması
• Ağır kaldırma sırasında tekrarlayan zorlanma
• Yaşla birlikte hemoroid dokusunu destekleyen bağların zayıflaması

Uzun süre oturmak tek başına her zaman hemoroid oluşturmaz. Ancak kabızlık, hareketsizlik ve tuvalette uzun süre kalma gibi alışkanlıklarla birleştiğinde anal bölgedeki basıncı artırabilir.

Basur Kanaması Nasıl Anlaşılır?

Hemoroide bağlı kanama çoğunlukla parlak veya açık kırmızı renktedir. Kanın rengi, sindirim sisteminin hangi bölümünden geldiği konusunda fikir verebilir ancak kesin tanı sağlamaz.

Hemoroid kanaması şu şekillerde fark edilebilir:

• Tuvalet kağıdında açık kırmızı kan
• Dışkının dış yüzeyinde çizgi biçiminde kan
• Dışkılama sırasında klozete birkaç damla kan gelmesi
• Kanamayla birlikte anal bölgede kaşıntı veya dolgunluk
• Dışkılama sırasında dışarı çıkan ve daha sonra geri dönen meme
• Temizlik sırasında ele gelen şişlik

İç hemoroid kanaması çoğu zaman belirgin ağrıya neden olmaz. Şiddetli ağrı ve kanamanın birlikte bulunması anal fissür, tromboze dış hemoroid, apse veya başka bir anal hastalığı düşündürebilir. Kesin ayrım muayene ile yapılır.

Basur Kanaması Nasıl Durdurulur?

Basur Kanaması Nasıl Durdurulur? sorusunun yanıtı kanamanın miktarına, ne kadar süredir devam ettiğine ve hemoroidin derecesine göre değişir. Hafif ve kısa süreli kanamalarda dışkıyı yumuşatmaya, ıkınmayı azaltmaya ve bölgesel tahrişi önlemeye yönelik uygulamalar yarar sağlayabilir. Devam eden veya sık tekrarlayan kanamalarda ise muayene ve gerekirse tıbbi işlem gerekir.

Dışkılama Sırasında Zorlanmayın

Ikınmak anal kanaldaki basıncı artırır. Tuvalet ihtiyacını ertelememek, ancak ihtiyaç olmadığı halde tuvalette beklememek gerekir. Telefonla ilgilenmek veya uzun süre oturmak dışkılama süresini gereksiz yere uzatabilir.

Dışkı hemen çıkmıyorsa uzun süre zorlanmak yerine tuvaletten kalkıp daha sonra tekrar denemek daha uygun olur.

Lif Tüketimini Kademeli Olarak Artırın

Lif, dışkının hacmini ve yumuşaklığını destekler. Sebzeler, meyveler, kuru baklagiller, yulaf ve tam tahıllı ürünler düzenli bağırsak hareketlerine katkı sağlayabilir.

Lif miktarını birden artırmak gaz ve şişkinlik oluşturabilir. Bu nedenle artışı birkaç güne yaymak ve yeterli sıvı tüketmek gerekir. Beslenme yoluyla yeterli lif alınamıyorsa hekim önerisiyle lif takviyeleri değerlendirilebilir. Lifli beslenme ve dışkıyı yumuşatma, hemoroide yönelik ilk basamak yaklaşımlar arasında yer alır.

Yeterli Sıvı Tüketin

Sıvı ihtiyacı kişinin yaşına, kilosuna, sağlık durumuna, kullandığı ilaçlara ve günlük aktivitesine göre değişir. Düzenli su tüketimi dışkının aşırı sertleşmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Kalp veya böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişilerin su tüketimini artırmadan önce kendi hekimlerine danışması gerekir.

Ilık Oturma Banyosu Yapın

Anal bölgeyi 10–15 dakika ılık suda tutmak kaşıntı, yanma, spazm ve rahatsızlık hissini azaltabilir. Su sıcak olmamalı; sabun, parfüm, kolonya veya tahriş edici ürünler eklenmemelidir.

Ilık oturma banyosu kanamanın altında yatan hemoroidi ortadan kaldırmaz. Daha çok bölgesel rahatlama sağlayan destekleyici bir yöntemdir.

Anal Bölgeyi Nazikçe Temizleyin

Sert tuvalet kağıdıyla tekrar tekrar silmek tahrişi artırabilir. Bölge ılık suyla temizlenebilir ve sürtmeden, tampon hareketlerle kurulanabilir.

Parfümlü ıslak mendiller, alkol içeren temizleyiciler ve güçlü antiseptikler hassas dokuda yanma ve irritasyona yol açabilir.

Soğuk Uygulamayı Kısa Süreli Kullanın

Şişlik veya hassasiyet varsa ince bir beze sarılmış soğuk paket kısa sürelerle uygulanabilir. Buz doğrudan cilde temas ettirilmemelidir. Soğuk uygulama özellikle dış hemoroide bağlı şişliği geçici olarak azaltabilir ancak devam eden rektal kanamanın temel tedavisi değildir.

Gelişigüzel İlaç Kullanmayın

Kan sulandırıcı ilaçlar, aspirin ve bazı ağrı kesiciler kanamanın miktarını etkileyebilir. Reçeteli bir ilacı kendi kararınızla kesmeyin. Kanama yaşadığınızı ilacı düzenleyen hekime bildirerek kullanım planını birlikte değerlendirin.

Hemoroid Kanamasına Ne İyi Gelir?

Hemoroid kanamasına iyi gelen uygulamaların temel amacı dışkıyı yumuşatmak, ıkınmayı azaltmak ve hemoroid yüzeyindeki tahrişin tekrarlanmasını önlemektir. Tek bir krem veya ev yöntemi, tüm hastalarda kalıcı çözüm sağlamaz.

Günlük yaşamda şu düzenlemeler uygulanabilir:

• Her gün benzer saatlerde tuvalete gitmeye çalışmak
• Tuvalet ihtiyacını uzun süre ertelememek
• Tuvalette birkaç dakikadan fazla beklememek
• Lif içeren besinleri günlük öğünlere dağıtmak
• Gün boyunca düzenli sıvı tüketmek
• Uzun süre oturulan işlerde kısa hareket araları vermek
• Düzenli yürüyüş gibi orta düzey aktiviteler yapmak
• Anal bölgeyi kuru ve temiz tutmak
• Tahriş edici temizlik ürünlerinden kaçınmak
• Kabızlığı artıran kişisel beslenme alışkanlıklarını gözden geçirmek

Bu önlemler belirtileri azaltabilir fakat hemoroidin derecesi ilerlemişse veya kanama sürekli tekrarlıyorsa tek başına yeterli kalmayabilir.

Hemoroid Kremleri Kanamayı Durdurur mu?

Hemoroid kremleri kaşıntı, yanma, hassasiyet ve şişlik gibi belirtileri geçici olarak hafifletebilir. Bazı ürünlerde lokal anestezik, damar daraltıcı veya kortikosteroid içerikler bulunur. Ancak bu ürünler hemoroidin yapısal derecesini küçültmez ve kanamanın gerçek nedenini kesin olarak göstermez.

Kortizon içeren kremlerin uzun süre ve kontrolsüz kullanılması anal bölge derisinde incelme, tahriş veya enfeksiyona yatkınlık oluşturabilir. Ürünün içeriği, kullanım süresi ve kişinin diğer hastalıkları dikkate alınmalıdır.

Kanama varken yalnızca krem kullanarak muayeneyi geciktirmek doğru değildir. Özellikle ilk defa ortaya çıkan, sık tekrarlayan veya miktarı artan kanamalarda önce tanının doğrulanması gerekir.

Kanamayı Durduran Tıbbi Tedaviler

Beslenme ve tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesine rağmen basur kanaması devam ediyorsa hemoroidin yeri ve derecesine göre girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Tedavi seçimi yalnızca kanama miktarına göre değil; sarkma derecesi, ağrı, dış hemoroid varlığı, kullanılan ilaçlar ve daha önce uygulanan tedavilere göre yapılır.

Skleroterapi

Skleroterapide iç hemoroid dokusuna özel bir solüsyon enjekte edilir. Bu solüsyon damar yapısının küçülmesini ve dokunun sabitlenmesini hedefler.

Genellikle küçük veya erken evredeki iç hemoroidlerde, özellikle kanamanın ön planda olduğu durumlarda değerlendirilebilir. İşlem dış hemoroid için kullanılmaz. Hangi hastanın skleroterapiye uygun olduğuna muayene sonrasında karar verilir.

Lastik Bant Ligasyonu

Lastik bant ligasyonu, kanayan veya dışarı doğru sarkan iç hemoroidin tabanına küçük bir bant yerleştirilmesi işlemidir. Bant hemoroide giden kan akımını keser. Doku zaman içinde küçülerek ayrılır ve bulunduğu alanda nedbe dokusu oluşur.

Band ligasyonu özellikle belirgin kanama veya sarkma oluşturan iç hemoroidlerde sık kullanılan ofis temelli yöntemlerden biridir. Dış hemoroidlere uygulanmaz. İşlem mutlaka hekim tarafından yapılmalıdır.

Lazer Hemoroidoplasti

Lazer hemoroidoplasti, hemoroid dokusunun içine kontrollü lazer enerjisi uygulanarak damar yapısının küçültülmesini hedefleyen girişimsel bir yöntemdir. Her hemoroid tipi ve derecesi için uygun değildir.

Kanamanın yanı sıra iç hemoroid dokusunda büyüme veya sarkma bulunan seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir. Dış hemoroid bileşeninin belirgin olduğu, ileri derecede sarkma bulunan veya başka anal hastalıkların eşlik ettiği durumlarda farklı yöntemler daha uygun olabilir.

Cerrahi Hemoroid Tedavisi

İleri derecede sarkan, dış ve iç hemoroid dokusunun birlikte büyüdüğü, tekrarlayan yoğun kanamaya yol açan veya diğer işlemlere yanıt vermeyen hemoroidlerde cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Cerrahi yöntemler hemoroidin yapısına göre değişir. Klasik hemoroidektomi, ileri dereceli ve büyük hemoroid dokularında etkili bir seçenek olabilir. Bununla birlikte ameliyat sonrası ağrı, yara bakımı ve işe dönüş süresi kişiden kişiye değişebilir.

Cerrahi karar yalnızca “hemoroid var” denilerek verilmez. Muayene bulguları, hastanın şikayetleri ve daha önce uygulanan tedaviler birlikte değerlendirilir. Ayrıntılı bilgi için hemoroid tedavisi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Hemoroid Kanamasında Alarm Bulguları Nelerdir?

Açık kırmızı kan görülmesi hemoroidlerde yaygın olsa da kanamanın otomatik olarak hemoroide bağlanması doğru değildir. Rektal kanama; anal fissür, polip, divertiküler hastalık, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kolon tümörleri gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa gecikmeden değerlendirme gerekir:

• Kanamanın fazla olması veya durmaması
• Klozetin belirgin biçimde kanla dolması
• Kanamayla birlikte baş dönmesi, bayılacak gibi olma veya soğuk terleme
• Belirgin halsizlik, çarpıntı veya nefes darlığı
• Siyah, yapışkan ve katranı andıran dışkı görülmesi
• Dışkının koyu bordo veya siyaha yakın olması
• Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
• İştahsızlık veya sürekli karın ağrısı
• Bağırsak alışkanlıklarında kalıcı değişiklik
• Dışkı çapında belirgin incelme
• Kansızlık saptanması
• Ateş, akıntı veya giderek artan anal ağrı
• 45 yaşından sonra yeni başlayan rektal kanama
• Ailede kolon veya rektum kanseri öyküsü
• Ailede ileri yaş öncesinde saptanmış bağırsak polipleri
• Kişisel polip, iltihabi bağırsak hastalığı veya kolon kanseri öyküsü

Siyah ve katran benzeri dışkı “melena” olarak adlandırılır ve sindirim sisteminin daha üst bölümlerinden kaynaklanan kanamayla ilişkili olabilir. Böyle bir görünüm hemoroid için tipik değildir ve acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Durmayan yoğun rektal kanama ile baş dönmesi veya baygınlık hissinin birlikte bulunması da acil yardım gerektiren bir tablodur.

Hemoroid Kanamasında Kolonoskopi Gerekir mi?

Her hemoroid kanamasında kolonoskopi yapılması gerekmez. Hekim önce şikayetleri dinler; anal bölge muayenesi, parmakla rektal muayene ve gerektiğinde anoskopi uygulayabilir. Kanamanın özellikleri ve kişinin risk profili daha ileri inceleme gerekip gerekmediğini belirler.

Kolonoskopi şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Kanamanın kaynağı muayeneyle açıklanamıyorsa
• Kanama tekrarlıyor veya uzun süredir devam ediyorsa
• Kansızlık saptanmışsa
• Bağırsak alışkanlıklarında kalıcı değişiklik varsa
• Nedensiz kilo kaybı bulunuyorsa
• Ailede kolon kanseri veya ileri polip öyküsü varsa
• Kişi tarama yaşına gelmiş ancak tarama yaptırmamışsa
• Hemoroid tedavisine rağmen kanama devam ediyorsa

Ortalama risk grubundaki kişiler için kolorektal kanser taramasının 45 yaşında başlaması önerilir. Aile öyküsü veya başka risk faktörleri bulunan kişilerde değerlendirme daha erken yaşta başlayabilir. Kanama gibi bir belirti varsa yaşa bakılmaksızın tanısal inceleme gerekebilir.

Basur Kanamasını Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

Hemoroid kanaması tedavi sonrasında tekrar ortaya çıkabilir. Özellikle kabızlık ve uzun süreli ıkınma devam ediyorsa uygulanan işlemin ardından başka hemoroid dokuları da belirti verebilir.

Tekrarlama riskini azaltmak için:

• Lifli beslenmeyi dönemsel değil, kalıcı bir alışkanlık haline getirin.
• Günlük sıvı tüketimini kişisel sağlık durumunuza göre düzenleyin.
• Dışkılama ihtiyacını ertelemeyin.
• Tuvalette uzun süre oturmayın.
• Düzenli hareket edin.
• Kabızlık veya uzun süren ishal varsa nedenini araştırın.
• Ağır kaldırırken nefesi tutarak aşırı zorlanmaktan kaçının.
• Anal bölgede tahriş oluşturan temizlik ürünlerini kullanmayın.
• Kanama tekrar ettiğinde yalnızca önceki kremi kullanmakla yetinmeyin.

Sık Sorulan Sorular

1- Basur Kanaması Nasıl Durdurulur?

Hafif kanamalarda dışkının yumuşatılması, lif ve sıvı tüketiminin düzenlenmesi, ıkınmadan kaçınılması ve anal bölgenin tahriş edilmemesi yardımcı olabilir. Kanama devam ediyor, sık tekrarlıyor veya miktarı artıyorsa skleroterapi, lastik bant ligasyonu, lazer hemoroidoplasti ya da cerrahi gibi seçenekler muayene bulgularına göre değerlendirilebilir.

2- Hemoroid Kanaması Kaç Gün Sürer?

Hemoroid kanaması için herkes açısından geçerli kesin bir süre yoktur. Hafif tahrişe bağlı kanama bir veya birkaç dışkılama sonrasında kesilebilir. Bir–iki günden uzun süren, tekrar eden veya giderek artan rektal kanama hekim tarafından değerlendirilmelidir.

3- Hemoroid Kanaması Kendiliğinden Durur mu?

Hafif kanama dışkılama tamamlandıktan sonra kendiliğinden durabilir. Ancak kanamanın durmuş olması nedenin kesin olarak hemoroid olduğunu göstermez. Tekrarlayan kanamada muayene gerekir.

4- Basur Kanaması Ciddi midir?

Az miktarda ve açık kırmızı kan hemoroide bağlı gelişebilir. Buna rağmen her rektal kanama ciddiye alınmalıdır. Yoğun kanama, melena, baş dönmesi, halsizlik, kilo kaybı, kansızlık, bağırsak alışkanlığında değişiklik veya ailede kolon kanseri öyküsü varsa daha kapsamlı değerlendirme gerekir.

5- Kanayan Hemoroid Patlamış mı Demektir?

Kanama her zaman hemoroidin “patladığı” anlamına gelmez. İç hemoroidin hassas yüzeyi sert dışkı veya ıkınma nedeniyle tahriş olabilir. Dış hemoroidde gelişen pıhtının üzerindeki cilt açıldığında da kanama görülebilir. Ayrım muayene sırasında yapılır.